Deuri

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Illyrian Tribes (Deutsch).svg
Karta prema Ptolomejevom opisu ilirskih plemena
Roman Illyricum by Wilkes (English).png

Deuri su ilirsko pleme koji su sa sigurnošću naseljavali pordručje Bosne i Hercegovine, ali tačna lokacija do danas nije pouzdano utvrđena.

Prve podatke o ilirskom plemenu Deuri imamo tek kad su se Iliri konačno našli u sastavu Rimskog carstva. Rimski historičar iz ranog carskog doba Plinije ubraja Deure među civitates salonitanskog konventa. U njegovom opisu se kaže da Dalmati imaju 342 dekurije, Deuri 22, Dicioni 228, Mezeji 269, Sardeati 52. Dekurija je skupina od 150-200 ljudi. Njegov spisak ne nabraja plemena po teritorijalnom principu pa lokalizacija Deura je negdje između nabrojanih plemena iz zaleđa Salone. Jedini siguran podatak o njima je da su najmanje pleme sa 22 dekurije (između 4000 i 5000 duša). Iz toga se zaključuje da su držali neku manju zatvorenu geografsku oblast, kakve su bile, na primjer, Petrovačko polje, Kupreška visoravan i neke druge. [1]

Podaci Ptolomeja, drugog rimskog historičara su još neodređeniji. On spominje pleme Derri (za koje se u nauci smatra da su identični sa Plinijevim Deurima) i da su negdje iza Japoda i Mezeja.

Na osnovu navedenih skromnih opisa, savremeni historičari lociraju Deure na:

  • područje Vrbasa, južno od Jajca (G. Alföldy)
  • područje Bugojna i Gornjeg Vrbasa (J. J. Wilkes)
  • sjeverozapadna Bosna (A. Mayer)
  • Petrovačko polje (I. Bojanovski), prema podacima Ptolomeja.

Deuri su živjeli na manjem teritoriju, izdvojenom od ostalih, a dobro naseljenom. Takvo je Petrovačko polje, što bi, odgovaralo i brojnosti njihove populacije. Petrovačko je polje uz to izdvojeno i svojim reljefom, što je mogao biti i razlog što se tako mala društvena zajednica očuvala još i u carsko doba, te se razvijala i dalje. Tako bi ujedno Deure više približili i Mezejima (Ptolomej). Na Petrovačkom polju (u širem smislu), po evidenciji, imaju oko 42 gradinska naselja (utvrđena naselja). [1] Neka su i monumentalnih dimenzija, dužine oko 400 m. pa bi neko od njih moglo biti ilirski grad Seretion koji se spominje u konačnom rimskom osvajanju Ilirije tokom Batonovog ustanka. [2]

Gubitak samostalnosti[uredi | uredi izvor]

Kao i većina ilirskih zajednica, Deuri su izgubili samostalnost nakon Oktavijanovih ilirskih ratova[3]. Društvena se organizacija plemenske zajednice dolaskom Rimljana nije bitnije izmijenila. I dalje su nastavili živjeti u okvirima svoje teritorijalne zajednice civitas, dakle pod vodstvom svojih prvaka (principes, praepositil), ali pod nadzorom rimskih prefekata, kao i ostala ilirska plemena. Čini se da je centar peregrinske civitas bio oko Kolunića i Revenika (Gradina u Koluniću, Gradić na Žutoj glavici i Kadinjača, oboje u Reveniku). Koliko je poznato, prvi peregrini su rimsko građansko pravo stekli početkom 2. st.

Literatura[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ a b "BOSNA I HERCEGOVINA U ANTIČKO DOBA". Ivo Bojanovski, Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine, 1988. Pristupljeno 9. 2. 2016. 
  2. ^ "Salmedin Mesihović: SVPPLEMENTVM REBELLIO ILLYRICI I – GERMANIKOVA “POUNJSKA OFANZIVA”". INSTITUT ZA ISTORIJU • Br. 4, 1-234, Sarajevo 2009. Arhivirano s originala, 14 Juli 2018. Pristupljeno 9. 2. 2016.  Nepoznat parametar |url-status= ignorisan (pomoć); Provjerite vrijednost datuma kod: |archivedate= (pomoć)
  3. ^ "Salmedin Mesihović -RIMSKI VUK I ILIRSKA ZMIJA, Posljednja borba". Filozofski fakultet Sarajevo, 2011. Pristupljeno 9. 2. 2016.