Selim I

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Selim I
Selim I.jpg
Sultan Osmanlijskog carstva
Vladavina 1512 - 1520
Prethodnik Bajazid II
Nasljednik Sulejman I
Krunidba 1512
Supružnik Ajša Hafsa Sultanija
Dinastija Osmanlije
Otac Bajazid II
Majka Gulbahar Hatun
Rođenje 10. oktobar 1470
Smrt 22. septembar 1520

Selim I (10. oktobar 1470. - 22. septembar 1520.), osmanlijski sultan.

Selim I zvani okrutni postaje sultan 15. aprila 1512. nakon državnog udara kojega izvodi protiv oca Bajazida II On, a ne njegov sin i nasljednik Sulejman I je najuspješniji osmanlijski sultan svih vremena.

U svojih kratkih 8 godina vlasti on osvaja teritorij današnje Sirije, Izraela, Egipta i dijelove Iraka. Također u ratu s Iranom koji krajem Bajazidove vladavine muči Osmanlijsko carstvo se ostvaruje potpuna pobjeda s osvajanjem protivničkog glavnog grada i harema. Isto tako da bi onemogućio prijestolne borbe dao je ubiti svoju braću i njihove sinove, te četvoricu od svojih pet sinova kako sin kojeg je odredio za nasljednika ne bi imao protivnika. 1517. godine, nakon što je osvojio Egipat, proglasio se kalifom. Teritorijalno gledano Selim I hrabri ostavlja svom sinu Sulejmanu I 22. septembra 1520. godine Carstvo uvećano za gotovo 50 posto.

Selim je naslijedio svog oca Bajezita II (1481–1512) 1512. godine. Kao i njegov djed Mehmed II (1451–81), ubio je sve svoje nećake i braću da bi poslije njihove smrti postao nasljednik i uklonio potencijalne pretendente na tron. Ova bratoubilačka politika je motivisana namjerom da se spriječe nastupi građanskog bijesa i nesloge povodom razdora između Selimovog oca Bajezita i njegovog ujaka Cema, te samog Selima i njegovog brata Ahmeda.

Uspjesi[uredi | uredi izvor]

Za Selima, jedan od prvih izazova kao sultana je bio sukob između njegovog carstva i moćnog Safavidskog carstva. Šah Ismail je bio poglavar širtskih islamista u toj regiji, i bio je prijetnja za sunitske vladare Osmanskog carstva. Selim je morao ukloniti svaki rizik od napada sa zapada iz Irana u Anadoliju dok je napadao Mameluke u Egiptu. Zbog toga, Selim je okupio svoju vojsku i poveo ih u marš na Iran godine 1514. porazivši Šaha Ismaila u Bici za Šaldiran. Osmanska vojska je potom paradirala kroz glavni grad upravo poraženog Safavidskog carstva, Tabriz. Selim zatim napada i uništava Mamelučki Sultanat u Bici za Marj Dabiq i Al Raydaniju, koje su dovele do aneksije Sirije, Palestine i Egipta. Također, proširio je Osmansku vlast i u svete gradove, Meku i Medinu. Najsvetije građevine islamske religije – Velika Džamija u Meki i Poslanikova Džamija u Medini – su pale pod Osmansku vlast kada su osmanlije preuzeli Egipat i njihove arapske provincije. Nakon preuzimanja svetih gradova i osvajanja Egipta, Selim je natjerao poraženog Al-Mutawakila, zadnjeg vladara Abasidske dinastije da i formalno preda titulu halife i njihove ambleme, mač i plašt Muhamedov.

Smrt[uredi | uredi izvor]

Nakon povratka sa svoje egipatske kampanje, Selim je počeo pripremati ekspediciju za koju se smatra da je bila protiv ostrva Rodosa. Ova kampanja je prekinuta uslijed njegove bolesti i ubrzo smrti u devetoj godini njegove vladavine. Imao je oko 55 godina. Kaže se da je Selim podlegao uslijed sirpensne bolesti, infekcije kože koja se razvila uslijed njegove kampanje po Egiptu, tačnije uslijed dugog jahanja konja. Neki historičari tvrde da je umro od otrova kojeg mu je dao njegov doktor, a drugi da je riječ o raku kože, treći da je umro od raka. Kada je umro nosio je titulu: Kralj Dvije Zemlje (kontinenti Evropa i Azija), Khagan Dva Mora (Sredozemno i Indijski okean), Vođa Dvije Armije (evropska i safavidska), i Sluga dvije svete škrinje (Meka i Medina). Pokopan je u jednom turbetu u Konstantinopolju (Istanbulu). Njegov nasljednik Sulejman I, dao je tamo kasnije izgraditi poznatu Sulejman-džamiju.

Ličnost[uredi | uredi izvor]

Po mnogim izvorima, Selim je imao vatren temperament i punokrvni karakter. Čini se da je imao velika očekivanja od svih podređenih, te je pogubio mnoge svoje vezire.

Također, njegov dvor je bio vrlo dinamičan, sa mnogim nagradama kao i rizicima. Vjerovatno je bio vrlo energičan i efektan, iako ponekada okrutan vladar. Njegova vladavina je bila kratka, ali je svakako otvorila put mnogim mogućnostima za njegovog sina. Poznata legenda kaže da je Selim napunio carski trezor do vrha i onda ga zaključao svojim pečatom. Tada je rekao:

“Onaj ko nakupi više blaga od ovog ima pravo da otključa i ovo blago i pridruži ga svome.”

Njegov trezor je ostao neotvoren sve do pada carstva.