Kriptoksantin

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Kriptoksantin
Cryptoxanthin ball and stick.png
Općenito
Hemijski spoj Kriptoksantin
Druga imena (3R)-β,β-karoten-3-ol, kriptoksantol, karikaksantin, hidroksi-β-karoten
Molekularna formula C40H56O
CAS registarski broj 472-70-8
Svojstva
Molarna masa 552,85 g/mol
Agregatno stanje čvrsto
Tačka topljenja 169 °C
Rastvorljivost rastvorljiv u vodi

Kriptoksantin (po IUPACu: (R)-3,5,5-trimetil-4-[3,7,12,16-tetrametil-18-(2,6,6-trimetilcikloheks- 1-enil)-oktadeka-1,3,5,7,9,11,13,15,17-nonaenil]-cikloheks-3-enol) je prirodni karotenoidni pigment. Izoliran je iz brojnih prirodnih izvora, uključujući peteljke i cvjetove biljaka iz roda Physalis, zatim papaje, žumanceta, jabuka i krvnog seruma goveda.[1]

Hemija[uredi | uredi izvor]

U pogledu strukture, kriptoksantin je blisko povezan sa β-karotenom, samo uz dodatak hidroksilne grupe. Član je klase karotenoida poznate kao ksantofili.

U čistom obliku, kriptoksantin je crvena kristalna supstanca sa metalnim odsjajem. Lahko je rastvorljiv u hloroformu, benzenu, piridinu i ugljik disulfidu.[1]

Biologija i medicina[uredi | uredi izvor]

U ljudskom organizmu, kriptoksantin se pretvara u vitamin A (retinol), te se stoga smatra i provitaminom A. Kao i drugi karotenoidi, kriptoksantin je i antioksidant i može pomoći u spriječavanju oštećenju ćelija i DNK od strane slobodnih radikala. Osim toga, stimulira obnavljanje oksidativnih oštećenja DNK.[2]

Nedavna otkrića inverzne povezanosti između β-kriptoksantina i rizika od raka pluća u nekoliko posmatračkih epidemioloških studija koje daju indicije da β-kriptoksantin potencijalno može reagirati kao hemopreventivno sredstvo protiv raka pluća.[3] U drugom pogledu, u histološkoj grupi IV stepena odraslih pacijenata kod kojih je dijagnosticiran maligni gliom, umjereno do veliko korištenje kriptoksantina je povezano za slabijim šansama za preživljavanje.[4]

Druga upotreba[uredi | uredi izvor]

Kriptoksantin je također koristi i kao supstanca za bojenje prehrambenih proizvoda (INS broj 161c). Nije odobrena za upotrebu u Evropskoj Uniji[5] ni SAD; ali je dozvoljena u Australiji i Novom Zelandu.[6]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ a b Merck Index, 11. izd, 2612.
  2. ^ Lorenzo, Y. et. al. (2008). "The carotenoid  β-cryptoxanthin stimulates the repair of DNA oxidation damage in addition to acting as an antioxidant in human cells". Carcinogenesis 30 (2): 308–314. doi:10.1093/carcin/bgn270
  3. ^ Lian, Fuzhi; Hu, Kang-Quan; Russell, Robert M.; Wang, Xiang-Dong (2006). "β-Cryptoxanthin suppresses the growth of immortalized human bronchial epithelial cells and non-small-cell lung cancer cells and up-regulates retinoic acid receptor b expression". International Journal of Cancer 119 (9): 2084–2089. doi:10.1002/ijc.22111
  4. ^ Delorenze, Gerald N, et.al. (2010). "Daily intake of antioxidants in relation to survival among adult patients diagnosed with malignant glioma". BMC Cancer 10: 215. doi:10.1186/1471-2407-10-215
  5. ^ UK Food Standards Agency: Current EU approved additives and their E Numbers. Učitano: 27.10.2011.
  6. ^ Australia New Zealand Food Standards Code: Standard 1.2.4 - Labelling of ingredients. Učitano: 27.10.2011.