Republika Irska
Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
-
-
Za druga značenja pojma Irska pogledajte čvor članak.
-
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
Irska je država Evropske unije, koja se nalazi u Zapadnoj Evropi. Ova moderna, suverena država prekriva oko pet šestina ostrva Irske. Graniči sa Sjevernom Irskom na sjeveru, sa Atlantskim okeanom na zapadu i sa Irskim morem na istoku. Glavni grad je Dublin.
Sadržaj |
[uredi] Historija
Oko 400 godine p.n.e. naselili su je Kelti. Kršćanstvo je počela primati u 5. vijeku n.e. Početkom 9. vijeka počeli su je napadati Vikinzi te Normani. Od 12. vijeka osvajaju je Englezi. Za razliku od Engleske, Irci su ostali katolici. Englezi su provodili niz mjera kako bio suzbili demokratski razvoj u Irskoj. Tada su se počeli praviti bune protiv Engleza. 1916. godine digli su ustanak protiv Engleske koja je zapala u Prvi svjetski rat, i trajao je samo jednu sedmicu.
[uredi] Vlada
[uredi] Političke podjele
Republika Irska je podijeljena na 26 grofovija:
 |
Republika Irska |
[uredi] Geografija
Irska zauzima otprilike pet šestina irskoga ostrva, a udaljena je osamdesetak kilometara od obale Velike Britanije. Zbog svojih bujno zelenih ostrva Irska je dobila naziv "smaragdno ostrvo". Na rubovima Irske nalazi se isprekidani lanac planina. Središnja je ravnica niska, manje od jedne šestine zemlje diže se iznad 200 m nadmorske visine, s brežuljcima i grebenima, koji se izdižu iz vapnenačke podloge. Ledenjaci ledenoga doba ostavili su iza sebe plodno tlo posuto stijenama. Česta su mala jezera poznata kao lough i tresetišta. Glavne su rijeke: Liffey, Blackwater, Clare i Shannon (najduža rijeka na britanskim ostrvima) široke i spore. Kraće i brže rijeke spuštaju se s rubova gorja prema obali. Najveći su lanci granitno gorje Wicklow na istoku i gorje Macqillicuddy's Reeks na krajnjem jugozapadu. Obalni je pojas najfascinantniji na zapadu, jer je stjenovit i duboko razveden, s mnogo spektakularnih klifova. Na krajnjem jugozapadu planine se pružaju u Atlantik nizom krševitih i širokih poluostrvaa međusobno razdvojenih zaljevima kao što su Dingle Bay i Bantry Bay.
[uredi] Privreda
Irska ekonomija prije 1980. godine bila je "tradicionalno" ustrojena i ne naročito uspješna. Tada je Irska znatno zaostajala za Ujedinjenim Kraljevstvom i ostalom Zapadnom Evropom. U tadašnjoj irskoj ekonomiji poljoprivreda je imalo važniju ulogu. Od 1980. godine dolazi do velikih promjena. Danas je Irska drugi svjetski najveći izvoznik računarskih programa. Gotovo trećina svih osobnih računara prodanih u Evropi proizvedena je u Irskoj, i to većinom u američkim kompanijama.
Uspoređujući razinu razvijenosti Irske i Ujedinjenog Kraljevstva, možemo zaključiti da je Irska, kao tradicionalno nerazvijena, uspjela u 20-ak godina dostignuti Ujedinjeno Kraljevstvo. Primjerice, Irska je 1977. godine imala 65 % narodnog bruto dohotka po stanovniku Ujedinjenog Kraljevstva, a 2000. godine taj broj je iznosio čak 93 %. Jedan drugi pokazatelj navodi da je kupovna moć Iraca više nego Šveđana, Nijemaca, Francuza, Britanaca ili Italijana.
Irska, do prije 20-tak godina, ekonomski zaostala zemlja, glavni privredni sektor joj je bila poljoprivreda. Idalje, poljoprivreda značajno doprinosi budžetu Irske Republike. Najzastupljenije kulture Irske su: ječam, pšenica i krompir.
Razvijeno je stočarstvo, te najviše ima goveda i ovaca. Osim toga razvijen je morski ribolov.
Najzastupljeniji rudarski resursi su: cink, bakar, srebro, olovo i kameni ugalj.
[uredi] Stanovništvo
[uredi] Kultura
[uredi] Književnost
- Oscar Wilde (1854.-1900.)
- George Bernard Shaw (1856.-1950.)
[uredi] Relevantni članci
[uredi] Vanjski linkovi
- Áras an Uachtaráin - Službena stranica predsjednika
- Informacije o Republici Irskoj - Službena vladina stranica
- Irske priče - Historija, geografija i trenutne afere u Irskoj
- Taoiseach - Službena stranica premijera
- Tithe an Oireachtais - Službena stranica parlamenta
- 2004 Stranica Vijeća Evrope o Irskoj
- Mapa Irske
- Vodič Irske
Albanija • Andora • Armenija3) • Austrija • Azerbejdžan3) • Belgija • Bjelorusija • Bosna i Hercegovina • Bugarska • Crna Gora • Češka • Danska • Estonija • Finska • Francuska • Gruzija3) • Grčka • Holandija • Hrvatska • Irska • Island • Italija • Kazahstan3) • Kipar1) • Kosovo4) • Latvija • Lihtenštajn • Litvanija • Luksemburg • Mađarska • Makedonija • Malta • Moldavija • Monako • Norveška • Njemačka • Poljska • Portugal • Rumunija • Rusija3) • San Marino • Slovačka • Slovenija • Srbija • Španija • Švedska • Švicarska • Turska3) • Ujedinjeno Kraljevstvo • Ukrajina • Vatikan
Teritorije:
Akrotiri i Dhekelia • Ålandska ostrva • Gibraltar • Guernsey • Madeira ostrva2) • Ostrvo Man • Farska ostrva • Jersey • Jan Mayen • Svalbard
Nepriznate države i države pod upravom UN-a:
Pridnjestrovija • Sjeverni Kipar1)
1)U potpunosti u Aziji, ali kulturni i politički pripada Evropi. 2)U potpunosti u Africi, ali kulturni i politički pripada Evropi. 3)Najvećim dijelom u Aziji. 4)Nezavisnost proglašena jednostranim otcjepljenjem od Srbije 17.februara 2008.
|
|
 |
|---|---|
|
Austrija | Belgija | Bugarska | Češka | Danska | Estonija | Finska | Francuska | Grčka | Irska | Italija | Kipar | Latvija | Litvanija | Luksemburg | Mađarska | Malta | Holandija | Njemačka | Poljska | Portugal | Rumunija | Slovačka | Slovenija | Španija | Švedska | Ujedinjeno Kraljevstvo |
|
Nedovršeni članak Republika Irska koji govori o državama treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.
