1980te

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Mileniji:

| 2. milenij |

Vijekovi:

| 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek |

Decenije:

| 1950te | 1960te | 1970te | 1980te | 1990te | 2000te | 2010te |

Godine:

1980. | 1981. | 1982. | 1983. | 1984. | 1985. | 1986. | 1987. | 1988. | 1989.

Šablon:Redirect2

Space Shuttle Columbia End of the Cold War Iran–Iraq War Fall of the Berlin Wall Live Aid IBM Personal Computer Chernobyl disaster
U smjeru kazaljke na satu: Prvi Space Shuttle, Columbia, poletio 1981; Američki predsjednik Ronald Reagan i sovjetski predsjednik Mihail Gorbačov tijekom potpisivanja sporazuma o smanjenju napetosti između dviju supersila Hladnog rata; pad Berlinskog zida što predstavlja kraj Hladnog rata; u 1981., IBM PC ; 1985, Live Aid koncert koji je održan za prikupljanje humanitarne pomoći narodu Etiopije tokom vladavine Mengistua Hailea Mariama; Nuklerarna katastrofa u Černobilu 1986; Iransko-irački rat koji odnio preko milion ljudskih života i koji je koštao oko 3 biliona američkih dolara.

1980te su decenija koja je počela 1. januara 1980. godine, a završila 31. decembra 1989. godine.

Ovaj period je obilježen velikim socijalnim, ekonomskim, privrednim promjenama u svijetu. Usljed ekonomske liberalizacije tržišta razvijenih zemalja multinacionalne korporacije svoje proizvodne pogone sele u zemlje kao što su Tajland, Meksiko, Južna Koreja, Kina i Tajvan. Japan i Zapadna Njemačka bilježe najveći ekonomski rast.

Zemlje u razvoju diljem svijeta suočavaju se sa privrednim i socijalnim poteškoćama što je bila posljedica dužničke krize 1980., nakon toga mnoge zemlje uzimaju zajmove od MMF-a i Svjetske banke. Etiopija se u periodu od 1984. do 1985. susreće sa velikom gladi usljed korumpirane vladavine Mengistua Hailea Mariama, u svijetu se organiziraju brojne humanitarne akcije, kao što je bio i humanitarni koncert Live Aid.

Televizija postaje sve popularnija u zemljama Trećeg svijeta, broj televizora se udvostručuje tokom dekade sa 561 milion TV prijemnika u 1980. godine, preko 910 miliona u 1987. pa do milijardu u 1989. godini.[1]

Povećava se nezadovoljstvo građana, a samim tim i nasilje na Bliskom istoku uključujući Iransko-irački rat, Sovjetsko-afganistanski rat, Libanonski rat 1982., Rat za Nagorno-Karabah, Prva intifada.

Unatoč tome što je Hladni rat dosegao vrhunac napetosti u početku 1980tih godina, krajem dekade rat se bližio kraju.[2] U zemljama Istočnog bloka raste nezadovoljstvo i nacionalizam kod naroda što zajedno sa eknomskom recesijom dovodi do političkih reformi koje je predvodio Mihail Gorbačov. Dolazi do prevrata i demonstracija protiv komunističkih režima u Mađarskoj, zatim Prosvjedi na Tiananmenskom trgu 1989., dolazi do Baršunaste revolucije u Čehoslovačkoj, dolazi do zbacivanja Nicolae Ceauşescua u Rumuniji.

U osamdesetim dolazi do razvoja interneta počevši sa File Transfer Protocolom. Do kraja osamdesetih bilo je oko 1,1 milion korisnika interneta (od toga 86 % u SAD-u).

Politika i ratovi[uredi | uredi izvor]

Teroristički napadi[uredi | uredi izvor]

Eksplozija bombi u Bejrutu 1983.

Najistaknutiji teroristički napadi ove decenije:

  • Genocid u El Mozoteu kojeg su 11. decembra 1981. u Salvadoru počinile vojne snage Salvadora protiv komunističkih pobunjenika.
  • Teroristički napad na aerodromima u Beču i Rimu 27. decembra 1985. koje je počinila grupa militanata lojalnih Abu Nidalu potpomognutim od strane vlade Libije protiv izraelske El Al avionske kompanije.
  • Eksplozije vojnih baza u Bejrutu 1983. koje su tokom Libanonskog građanskog rata izazvale dvije kamionske bombe pritom ubivši 299 američkih i francuskih vojnika. Za teroristički napad odgovornost je preuzela Organizacija islamskog džihada.
  • Neredi protiv Sika 1984. u Indiji koje su izvodili hinduistički militanti protiv Sika nakon ubistva premijerke Indire Gandhi. Oko hiljadu ljudi je poginula, a oko deset hiljada Sika je raseljeno.
  • Let 182 Air Indije je oboren 23. juna 1985. od strane siko-kanadskih militanata.
  • 21. decembra 1988. je oboren Pan Am-ov let 103, te je avion pao kod sela Lockerbie u Škotskoj na putu od Londona do New Yorka. Tijek ovog terorističkog napada je poginulo svih 243 putnika, 16 članova posade i 11 ljudi koji su se nalazili na tlu.



Reference[uredi | uredi izvor]