Zastava Srbije

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Zastava Srbije
Flag of Serbia.svg
Korištenje Nacionalna zastava
Proporcije 2:3
Usvojena 2010.
Narodna zastava Srbije

Zastava Srbije je trobojka. Sastoji se od tri jednaka vodoravna polja crvene (na vrhu), plave (u sredini) i bijele boje (na dnu).

Narodna zastava Srbije nema grb, dok se na državnoj zastavi nalazi grb Srbije. Grb se je pomjeren od centra ka jarbolu za jednu sedminu ukupne dužine zastave.

Omjer širine i dužine zastave je 2:3.

Historija[uredi | uredi izvor]

Jedna od mogućih nekoliko rekonstrukcija stega (zastave) kralja Vladislava.

Najstariji sačuvani podaci o bojama prve srpske zastave odnose se na zastavu kralja Vladislava I (1232 – 1243) sina Stefana Prvovjenčanog, unuka Nemanjinog. Prema jednom dubrovačkom dokumentu iz 1281. godine – koji sadrži opis dragocjenosti i predmeta, koji su u trezoru u Dubrovniku ostavili na čuvanje sin kralja Vladislava župan Desa i udovica, kraljica Beloslava, zastava je bila "vexillum unum de zendato rubeo et blavo" - zastava od platna crvenog i plavog (zendato je čenda, vrsta laganog, svilastog platna). Sve do pojave prvih nacionalnih revolucija u Evropi, zastave i grbovi bili su privilegija uglavnom vladarskih i velikaških, odnosno plemićkih porodica, viteških redova i sl. Historijski gledano zastava, potiče kao vojno obilježje koje je služilo za raspoznavanje na bojnom polju. Upotreba zastave na jarbolu koja asocira na određenu zemlju porijekla prvi put se javlja početkom 17. vijeka kao pomorska zastava u Doba jedrenjaka i velikih otkrića.

Knez Milan ukrcava se na parobrod 1876.
Zastave Balkanskog poluostrva 1896. godine.

Zastava Srbije odobrena je sultanovim fermanom 1835. godine, koji je na neki način i danas na snazi. Nije isključeno da su i srpski zahtjevi dijelimično uticali na usvajanje osmanlijske zastave, jer je Srbija bila dio tog carstva. Tokom nacionalnog buđenja, romantizma i revolucionarnih previranja u Austrijskom Carstvu održan je Panslavenski kongres u Pragu 1848. godine. Na ovom kongresu usvojena je zastava s panslavenskim bojama. Iste godine usvojena je zastava Mađarske tokom revolucije 1848. Osim toga, na Majskoj skupštini u Sremskim Karlovcima vijorila se srpska trobojka, koja je uticala na nastanak i drugih trobojki tokom revolucionarnih dešavanja. Nakon uvođenja Bachovog apsolutizma zabranjene su sve nacionalne i trobojne zastave u Habsburškoj Monarhiji, dok je u upotrebi bila dozvoljena samo dvobojna crno-žuta zastava imperijalne porodice Habsburg, koja je ujedno bila i državna. Ova zastava bila je u upotrebi sve do Austro-Ugarske nagodbe nakon koje je usvojena nova zastava novouspostavljenog Austro-Ugarskog carstva.

Početkom 19. veka tokom Srpskog ustaničkog rata za oslobođenje od Osmanlijskog Carstva nije korištena jedna unificirana standardna zastava koja bi bila generičko nacionalno obelježje, već su korištene veoma raznovrsne starješinske ili vojvodske zastave koje su bile bazirane više na srednjovekovnom naslijeđu. U prve bojeve išlo se sa crkvenim barjacima koji se i spominju u narodnim pjesmama kao „krstaš barjak". Glavno obilježje ovih zastava je znak krsta. Religiozni motivi bili su zastupljeni kod obje zaraćene strane. Kako je rat odmicao u korist ustanika tako su narodne starješine poručivale vojvodske zastave koje su bile unikatne, umjetnički vrijedne i likovno izražajne. Ova raznolikost boja bila je praćena raznolikošću simbolâ na zastavama, često uzetim iz knjige Hristofora Žefarovića Stemmatographia iz 1741. Najčešći simboli na zastavama bili su krst sa četiri ocila, zatim grb Tribalije i razni drugi krstovi. Većina zastava izradili su u Sremskim Karlovcima, slikari Stefan Gavrilović, Ilija Gavrilović i Nikola Apostolović. Prve jednoobrazne zastave nastale su sa formiranjem regulaških jedinica 1809. godine. Prva promišljanja o jedinstvenoj nacionalnoj zastavi počela su nakon sticanja autonomije i Hatišerifa iz 1830.

Narodna zastava vijori se na jarbolu nad glavnim ulazom u Dom Narodne skupštine u Beogradu 2015. godine.
Narodna zastava vijori se na jarbolu nad glavnim ulazom u Narodnu skupštinu u Beogradu 1906. godine.

U moderno doba, u vrijeme nastanka nacija i borbe protiv feudalizma, prvu nacionalnu državnu zastavu definisao je Sretenjski ustav iz februara 1835. godine. Ustav je bio podjeljen na 14 glava i 142 člana. U drugoj glavi, 3. i 4. članom, bili su određeni grb i zastava Srbije, što jedna vazalna zemlja ne bi smijela da ima. Zastava je bila „otvoreno-crvena, bjela i čelikasto-ugasita“.

Decembra 1835. godine sultan Mahmud II uputio je ferman o tome da srpski narod ima pravo da razvija trobojku na trgovačkim lađama. Svima je poslao i primjerak te zastave: tkaninu na kojoj se, prvi put tim redosledom, pojavljuju vodoravno raspoređene crvena, plava i bijela boja, koja je i danas važeća. Ovo je ujedno jedna od najstarijih trobojnica na Balkanu i Istočnoj Evropi.

Historijske zastave[uredi | uredi izvor]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]