Idi na sadržaj

Dunav

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Dunav
Dunav u Bratislavi
Tok dunava (crvena)
DržaveNjemačka, Austrija, Slovačka, Mađarska, Hrvatska, Srbija, Bugarska, Rumunija, Moldavija, Ukrajina
Dužina2860 km
UšćeDelta Dunava
Ulijeva se uCrno more
SlivCrnomorski sliv
Prosječni protok7000
Površina sliva817.000 km2

Dunav (njemački: Donau; mađarski: Duna; slovenski: Donava; slovački: Dunaj; ukrajinski: Дунай; bugarski: Дунав; rumunski: Dunărea) jest rijeka u srednjoj i istočnoj Evropi. Nakon Volge druga je najduža rijeka u Evropi (2860 km). Bio je dugogodišnja granica Rimskog Carstva, a danas teče kroz deset država. Najvećim dijelom protječe kroz srednju Evropu, a kao pogranična rijeka protječe kroz Njemačku (7% površine sliva), Austriju (10%), Slovačku (5,9%), Mađarsku (11,6%), Hrvatsku (4,4%), Srbiju (10,2%), Bugarsku (5,9%), Rumuniju (29%), Moldaviju (1,6%; samo približno 480 m) i Ukrajinu (dio delte).[1] Ulijeva se u Crno more.

Od antičkih vremena tradicionalna je trgovačka ruta. Danas je plovan u dužini 2415 km. Također je važan izvor hidroenergije i pitke vode.

Etimologija

[uredi | uredi izvor]

Dunav je staroevropsko ime rijeke izvedeno iz praindoevropskog dānu, što znači rijeka. Među ostala imena iz istog korijena spadaju Dvina / Daugava, Don, Donjec, Dnjepar, Dnjestar, Desna, Tana i Tuoni.

Geografija

[uredi | uredi izvor]

Kvalificiran je kao međunarodni plovni put, a nastaje u gorju Schwarzwald u Njemačkoj kod Donaueschingena od manjih rijeka Brigacha i Brega. Zatim teče približno 2730 km, protječući kroz četiri glavna grada: Beč, Bratislavu, Budimpeštu (u blizini koje pravi veliku okuku, mijenjajući smjer toka zapad-istok u sjever-jug) i Beograd prije ušća u Crno more; ušće je velika delta, čiji veći dio pripada Rumuniji, a manji Ukrajini.

Prosječni mjesečni protok (u m3/s)
Hidrološka stanica: Ušće Dunava (podaci izračunati kroz 15 godina)

Osim država kroz koje teče ili u kojima je pogranična rijeka, sliv Dunava uključuje dijelove još devet država: Bosne i Hercegovine (4,6%), Češke (2,9%), Slovenije (2%), Crne Gore (0,9%), Švicarske (0,2%), Italije (<0,1%), Poljske (<0,1%), Sjeverne Makedonije (<0,1%) i Albanije (<0,1%).[1] Površina sliva iznosi 801.463 km2.[2][3] Najviša tačka u slivu Dunava jest Piz Bernina na granici između Italije i Švicarske (4.049 m).[4]

Pritoke

[uredi | uredi izvor]

Tisa, Prut, Sava, Drava, Olt, Siret i Inn duži su od 500 km. Rijeke s protokom većim od 500 m³/s jesu Sava, Tisa, Inn i Drava.

Sliv Dunava
Spisak pritoka Dunava iz Priručnika za putovanje Dunavom (Handbuch für Donaureisen), Beč, 1935.
Pritoke Dunava duže od 140 km
Pritoka km od ušća [5] Strana
D / L
Dužina
(km)
Protok
(m³/s)
Napomene
Iller [6] 2.587,9 D 147 71 Na ušću nosi više vode od Dunava
Lech [6] 2.496,4 D 264 114
Isar 2.281,7 D 295 175
Inn 2.225,2 D 518 738 Na ušću i širi i bogatiji vodom od Dunava
Traun [7] 2.125 D 153 135
Enns 2.111,8 D 254 195
Leitha [7] ≈ 1.830 D 180 10 Ulijeva se u rukavac Mošonski Dunav
Raab 1.794 D 250 18
Kapos [7] ≈ 1.498 D 113 4,4
Drava 1382,5 D 749 670
Sava ≈ 1.170 D 945 1.722 Vodom najbogatija pritoka Dunava i najduža od desnih
Velika Morava 1.104,5 D 185 255
Timok 845,7 D 203 24
Iskar 637 D 368 54
Jantra 536,7 D 285 47
Altmühl [6] 2.411,6 L 220 16
Naab [6] 2.385,3 L 165 50
Regen [6] 2.379,2 L 169 40
Kamp [7] ≈ 1.985 L 153 9
March 1.880,3 L 358 109
Váh 1.765,8 L 403 152
Hron 1.716 L 298 55
Ipeľ 1.708,2 L 233 21
Tisa 1.214,5 L 1.308 813 Najduža pritoka Dunava
Tamiš [7] ≈ 1.150 L 340 47
Jiu 691,6 L 331 94
Olt 600,6 L 737 190
Vedea [7] ≈ 530 L 224 [8] 12
Argeș 432 L 327 73
Ialomița 231,1 L 417 40
Siret 155,1 L 596 230
Prut 134,1 L 953 110

Gradovi

[uredi | uredi izvor]

(* = glavni grad)

Njemačka

Austrija

Slovačka

Mađarska

Hrvatska

Srbija

Rumunija

Bugarska

Moldavija

Ukrajina

Ekologija

[uredi | uredi izvor]

Ramsarska područja

[uredi | uredi izvor]

Močvarni kompleks duž Dunava čini prirodno jedinstvo tri ramsarska lokaliteta: Gemenc u Mađarskoj, Kopački rit u Hrvatskoj i Gornje Podunavlje u Srbiji.

Također pogledajte

[uredi | uredi izvor]

Reference

[uredi | uredi izvor]
  1. ^ a b "Countries of the Danube River Basin". Međunarodna komisija za zaštitu Dunava. Pristupljeno 13. 11. 2010.
  2. ^ "Kompletna tabela Bavarskog registra voda" (xls). Bavarski državni ured za životnu sredinu.
  3. ^ Danube River Basin District, Part A - Roof Report Arhivirano 6. 10. 2016. na Wayback Machine, Međunarodna komisija za zaštitu Dunava, str. 8.
  4. ^ "Drainage basin of the Black Sea" (PDF). Our Waters: Joining Hands Across Borders. First Assessment of Transboundary Rivers, Lakes and Groundwaters. Ekonomska komisija Ujedinjenih nacija za Evropu. 2007.
  5. ^ "Allgemeines über die Donau, Die wichtigsten Zuflüsse". Pristupljeno 18. 4. 2020.
  6. ^ a b c d e "Donau von Ulm bis Passau" (PDF). Pristupljeno 18. 4. 2020.
  7. ^ a b c d e f "Liste der Donaubrücken" (PDF). Arhivirano s originala 11. 8. 2013. Pristupljeno 29. 3. 2011.CS1 održavanje: bot: nepoznat status originalnog URL-a (link) stanje: mart 2010.
  8. ^ "Extreme Hydrological Phenomena in the Vedea Hydrological Basin – Borcan – Lucrările Seminarului Geografic "Dimitrie Cantemir"" (PDF). seminarcantemir.uaic.ro. Pristupljeno 31. 10. 2018. (487 kB) Seminarul geografic "D. Cantemir", 28, 2007.

Vanjski linkovi

[uredi | uredi izvor]