Tadžikistan

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Republika Tadžikistan
Ҷумҳурии Тоҷикистон
Jumhurii Tojikiston
Zastava Tadžikistana Grb Tadžikistana
Zastava Grb
Himna"Surudi Milli"
Položaj Tadžikistana
Glavni grad Dushanbe
Službeni jezik tadžik
Državno uređenje  
 -  Predsjednik Emomali Rahmon
 -  Premijer Oqil Oqilov
Nezavisnost od SSSRa, 9. septembar, 1991 
Površina
 -  Ukupno 143,100 (95.)
 -  Vode (%) 0,3
Stanovništvo
 -  Ukupno 7,320,000 (100.)
 -  Gustoća stanovništva 45/km2 
Valuta Tadžikistanski somoni
Vremenska zona UTC +5
Internet domena .tj
Pozivni broj +992

Republika Tadžikistan (Тоҷикистон), ranije poznata kao Tadžička Sovjetska Socijalistička Republika) je zemlja u Srednjoj Aziji, koja se graniči sa Afganistanom, Kinom, Kirgistanom i Uzbekistanom. Tadžikistan doslovno znači 'zemlja Tadžika', dok je samo ime Tadžik izvedeno od riječi tadž, što znači "kruna."

Historija[uredi | uredi izvor]

Područje današnjeg Tadžikistana bilo je dio Perzijskog Carstva, kao i Carstva Aleksandra Velikog. Arapi su osvojili ovo područje u 7. i 8. vijeku i donijeli Islam. Domaća dinastija Samanida vladala je zemljom i okolnim područjima u 10. vijeku i današnji Tadžikistan smatra je svojim pretkom začetnikom.

U sljedećih 500 godina Tadžikistanom su vladali turkijski Gaznavidi, Mongoli i Timuridi, nasljednici Timur Lenka. Od početka 16. vijeka Tadžikistan je bio dio Buharskog kanata koji je 1868. postao vazalna država Ruskog Carstva.

Nakon dolaska boljševika na vlast Tadžici su isprva dobili autonomnu republiku u okviru Uzbekistana, a od 1929. svoju vlastitu saveznu republiku. Područja u kojima su živjeli Tadžici nije bilo lako razgraničiti od uzbečkih, pa su dva velika središta tadžičke kulture, Buhara i Samarkand, kao i oko milion etničkih Tadžika ostali unutar Uzbekistana.

Nakon nezavisnosti u zemlji je izbio građanski rat između plemenskih frakcija s navodnom podrškom Rusije i Irana. Mnogi Rusi napustili su Tadžikistan tokom godina rata, koji je okončan potpisivanjem prekida vatre 1997. Slično drugim zemljama Središnje Azije, predsjednik Emomali Rahmonov je na vlasti praktički od nezavisnosti zahvaljujući ustavnim promjenama koje su mu omogućile ponavljanu kandidaturu na izborima na kojima obično pobjeđuje s velikim postotkom osvojenih glasova.

Politika[uredi | uredi izvor]

Ambox outdated serious.svg Ovaj dio članka sadrži zastarjele podatke.
Članak dopunite novijim podacima, a nakon toga uklonite ovaj šablon.

Gotovo odmah nakon pošto je stekao nezavisnost, Tadžikistan je zapao u građanski rat u kome su učestvovale razne frakcije, navodno podržavanje od strane Rusije i Irana. Od 400.000 Rusa samo je 25.000 ostalo u Tadžikistanu. Ostali su prebjegli u Rusiju. Do 1997. rat se smirio, a centralna vlast je počela da se formira, sa mirnim izborima 1999.

Tadžikistan je zvanično republika, i ima izbore za predsjednika (mandat od sedam godina) i parlament (mandat od pet godina). Predsjednički izbori su održani 6. novembra 2006., i kao i kod svih prethodnih, međunarodni posmatrači vjeruju da su izbori imali mnogo mana, što pobuđuje optužbe opozicionih partija da predsednik Emomali Rahmonov manipuliše izbornim procesom. Tokom parlamentarnih izbora 2005., Narodna demokratska partija Tadžikistana Emomali Rahmonova osvojila je većinu poslaničkih mjesta.

Karta Tadžikistana

U parlamentu, opozicione grupe su se često sukobljavale sa vladajućom partijom, ali ovo nije dovelo do većih nestabilnosti.

Najvažnije političke partije u tadžikistanu su: Narodna demokratska partija tadžikistana, Tadžikistanska komunistička partija, Tadžikistanska partija islamskog povratka, Demokratska partija tadžikistana (dvije frakcije), Socijalistička partija Tadžikistana (dvije frakcije), Tadžikistanska socijaldemokratska partija, Partija ekonomske reforme tadžikistana, Tadžikistanska agrarna partija.

Provincije[uredi | uredi izvor]

Provincije Tadžikistana

Tadžikistan je podijeljen u regione ili provincije (glavni gradovi u zagradama):

  • Hatlon Viloяti Hatlon (Kurgontepa)
  • Sugd Viloяti Sugd (Hudžand)
  • Karotegin (Kofarnihon)

i jednu autonomnu pokrajinu:

  • Gorno-Badakšan Autonomni Region (GBAR) Viloяti Muhtori Kuhistoni Badahšon (Korug).

Oblast u kojoj se nalazi prestonica, Dušanbe, ne ulazi u pokrajinsku administrativnu podjelu.

Geografija[uredi | uredi izvor]

Tadžikistan je mala planinska republika smještena u planinama južnog dijela središnje Azije. Najviši vrh je vrh Komunizma 7.495m. Klima varira od izrazito kontinentalne (velike temperaturne amplitude) do planinske.

Privreda[uredi | uredi izvor]

Privreda Tadžikistana je bila nerazvijena i u sklopu SSSR-a, a nakon otcjepljenja situacija se još i pogoršala pa većina stanovnika živi u oskudici, a Tadžikistan je jedna od najsiromašnijih zemalja svijeta.

Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Veći dio stanovništva se smjestio u Ferganskoj zavali i u dolinama na jugozapadu. Ostatak zemlje je vrlo rijetko naseljen

Kultura[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Literatura[uredi | uredi izvor]

  • Historical Dictionary of Tajikistan by Kamoludin Abdullaev and Shahram Akbarzadeh
  • Land Beyond the River: The Untold Story of Central Asia by Monica Whitlock
  • Lonely Planet Guide: Central Asia by Paul Clammer, Michael Kohn and Bradley Mayhew
  • Tajikistan: Disintegration or Reconciliation by Shirin Akiner
  • Tajikistan: The Trials of Independence by Shirin Akiner, Mohammad-Reza Djalili and Frederic Grare

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: