Marshallov plan

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Maršalov plan)
Idi na: navigacija, traži
Zvanični simbol Marshallovog plana

Maršalov Plan je bio plan SAD-a za obnavljanje savezničkih država u Evropi. Incijativa je nazvana po državnom sekretaru SAD-a George Marshallu. Uveden je 1947 godine pod nazivom ERP (engl. European Recovery Programm) . Istovremeno je imao i cilj suzbijanja komunizma. Plan je obuhvatao isporuku kredita, roba, sirovina kao i namirnica od strane SAD-a. Ukupna vrijednost ERP-a iznosila je 12,4 milijarde dolara. Energetika i rudarstvo su doživjeli posebno u Njemačkoj veliki napredak. [1]

Povod[uredi | uredi izvor]

Prije svega program je imao humanitarnu svrhu. Mnoge zemlje Evrope su bile potpuno uništene, industrijska proizvodnja je znatno pala, vladala je glad. Dalje SAD-u je trebao temelj za trgovinu s zemljama Evrope, a tako je trebao biti i suzbijen utjecaj SSSR-a kao i sprečavanje širenja komunizma.[2]

Uvod[uredi | uredi izvor]

George C. Marshall (1946)

George C. Marshall je 5.juna 1947 predstavio ideju Programa za oživljavanje Evrope (en. European Recovery Program, ERP). Na konferenciji u Parizu, kojoj zbog pritiska SSSR-a pojedine zemlje Istočne Evrope (Poljska, Čehoslovačka, Mađarska)[3] nisu učestvovale, usaglasilo je u julu 16 evropskih zemalja sporazum o privredi slobodnog tržišta.[4] Među 16 zemalja nalazile su se: Austrija, Belgija, Njemačka[5], Danska, Francuska, Holandija, Italija i Ujedinjeno kraljevstvo.[2]

Obim programa[uredi | uredi izvor]

Od 1948. zvanično kreće program ERP. U toku od 1948-1952 SAD je dostavio gorivo, vještačko đubrivo, mašine, lijekove i namirnice u vrijednosti od 12,4 milijarde dolara. Od toga 1,5 milijardi je otpadalo na Zapadnu Njemačku dok Istočna kao i druge zemlje Istočnog bloka, nisu imale zbog sovjetskog utjecaja pristup programu.[4] Izvoznici iz SAD-a su, tokom programa, dobijali novac od svoje vlade. Evropski uvoznici su iznos od prodaje robe uplaćivali u poseban fond, koji je služio za međuevropsku trgovinu. Zapadna Njemačka je do 1978., shodno ugovoru, vratila SAD-u 1,1 milijardu dolara. Osnovan je i ERP fond koji je davao kredite, s povoljnim kamatama, malim i srednjim preduzećima[6]

Rezultat[uredi | uredi izvor]

Nakon pristupljene pomoći privreda je u dotičnim zemljama Evrope jako porasla. Stvoreno je i novo tržište za plasiranje robe i proizvoda iz SAD-a. Saradnja među evropskim zemljama je poboljšana, time se Marshallov plan može smatrati bazom za osnivanje Evropske unije. [2]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Maršalov plan sa stranice njemačke fondacije Haus der Geschichte pristupljeno 8.2.2014 (de)
  2. ^ a b c Marshallplangeschichte-lexikon.de, pristupljeno 15.5.2014 (de)
  3. ^ Marshallplan US Historymagazinusa.com 15.5.2014 (de)
  4. ^ a b Marshallplan und Währungsreform sa stranice njemačke fondacije Haus der Geschichte pristupljeno 15.5.2014 (de)
  5. ^ Zvanična podjela Njemačke dogodila se 1948. pogledaj Deutsche Teilung im Kalten Krieg BPB pristupljeno 15.5.2015 (de)
  6. ^ Marshallplanwissen.de, pristupljeno 15.5.2015 (de)
Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz:

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]