Ruholah Homeini
| Ruholah Homeini | |
|---|---|
 | |
| 1. vrhovni vođa Irana | |
| Vrijeme na dužnosti 3. decembar 1979 – 3. juni 1989. | |
| Prethodnik | Muhamed Reza Pahlavi (kao šah Irana) |
| Nasljednik | Ali Hamenei |
| Lični podaci | |
| Rođenje | 17. maj 1902. Homein, Iran |
| Smrt | 3. juni 1989 (87 godina) Teheran, Iran |
| Supružnik | Khadijeh Saqafi (1929–1989) |
| Djeca | 5 |
| Potpis |  |
Ruholah Musavi Homeini (17. maj 1900[a] – 3. juni 1989) bio je iranski klerik, političar, politički teoretičar, teokratski diktator i revolucionar koji je osnovao Islamsku Republiku Iran i služio kao njezin prvi vrhovni vođa od 1979. do svoje smrti 1989. Bio je glavni vođa Iranske revolucije, koja je svrgla Muhameda Rezu Pahlavija i pretvorila Iran u teokratsku islamsku republiku.
Rođen je u Homeinu, u današnjoj iranskoj pokrajini Markazi. Njegov je otac ubijen kada je Homeini imao dvije godine. Još u mladosti, uz pomoć svojih rođaka, počeo je proučavati Kur'an i arapski jezik. Homeini je postao visokopozicionirani klerik u dvanaestoimamizmu, ajatolah, mardža ("izvor oponašanja"), mudžtehid ili fakih (stručnjak za fikh), te autor više od 40 knjiga. Njegov otpor Bijeloj revoluciji rezultirao je njegovim protjerivanjem pod pokroviteljstvom države u Bursu 1964. Gotovo godinu dana kasnije preselio se u Nadžaf, gdje su govori koje je održao, a u kojima je izlagao svoju religijsko-političku teoriju skrbništva učenjaka, prikupljeni u knjigu Islamska vlada.
Nakon uspjeha Iranske revolucije, Homeini je bio de facto šef države od februara 1979. do svog imenovanja za vrhovnog vođu u decembru iste godine. Homeini je bio Timeova osoba godine 1979. zbog svog međunarodnog utjecaja, a u sljedećoj deceniji opisan je kao "virtualno lice šijitskog islama u zapadnoj popularnoj kulturi". Bio je poznat po podršci otmičarima tokom iranske talačke krize; svojoj fetvi kojom je pozvao na ubistvo britansko-indijskog romanopisca Salmana Rushdieja zbog Rushdiejeva prikaza islamskog proroka Muhammeda u njegovom romanu Sotonski stihovi, što je Homeini smatrao bogohulnim.
Predmet sveprisutnog kulta ličnosti, Homeini je nosio titulu ajatolaha i službeno je poznat kao imam Homeini u Iranu i među svojim pristašama na međunarodnoj razini.[1] Njegovom državnom pogrebu prisustvovalo je do 10 miliona ljudi, što je jedna petina iranskog stanovništva, i smatra se drugim najvećim pogrebom u povijesti. U Iranu se zakonski smatra "neotuđivim" – vrijeđanje je kažnjivo zatvorom; njegov grob s pozlaćenom kupolom na groblju Behešt-e Zahra u Teheranu postao je svetište za njegove pratitelje. Njegovi pristaše vide ga kao zagovornika islamske obnove, nezavisnosti, antiimperijalizma i otpora stranom utjecaju u Iranu. S druge strane, kritiziran je zbog antizapadne i antisemitske retorike, antidemokratskih postupaka, kršenja ljudskih prava, uključujući pogubljenje hiljada iranskih političkih zatvorenika 1988, te zbog opsežnog korištenja dječjih vojnika tokom Iransko-iračkog rata za napade "ljudskim valom".[2][3][4]
Također pogledajte
[uredi | uredi izvor]Napomene
[uredi | uredi izvor]- ↑ Datum rođenja zabilježen u njegovoj izjavnici o rođenju bio je 17. maj 1900, iako njegov brat ajatolah Mortaza Pasandideh navodi datum rođenja 24. septembra 1902, godišnjicu rođenja kćerke poslanika Muhammeda, Fatime.
Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ "BBC - History - Historic Figures: Ayatollah Khomeini (1900-1989)". www.bbc.co.uk (jezik: engleski). Pristupljeno 11. 1. 2026.
- ↑ Overton, Iain (13. 4. 2019). "How a 13-year-old boy became the first modern suicide bomber". British GQ (jezik: engleski). Pristupljeno 11. 1. 2026.
- ↑ Fard, Erfan (16. 4. 2021). "Antisemitism Is Inseparable from Khomeinism". Begin-Sadat Center for Strategic Studies (jezik: engleski). Pristupljeno 11. 1. 2026.
- ↑ published, The Week UK (17. 2. 2024). "Iran and the 'Great Satan'". The Week (jezik: engleski). Pristupljeno 11. 1. 2026.
Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]
Ruholah Homeini na Wikimedia Commonsu
