Hafnij

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Hafnij
[Xe] 4f145d26s2 72Hf
   
Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj Hafnij, Hf, 72
Serija Prelazni metali
Grupa, Perioda, Blok 4, 6, d
Izgled sivi metal
Zastupljenost 4,9 · 10-4 %
Atomske osobine
Atomska masa 178,49 u
Atomski radijus (izračunat) 155 (208) pm
Kovalentni radijus 150 pm
Van der Waalsov radijus - pm
Elektronska konfiguracija [Xe] 4f145d26s2
Broj elektrona u energetskom nivou 2, 8, 18, 32, 10, 2
1. energija ionizacije 658,5 kJ/mol
2. energija ionizacije 1440 kJ/mol
3. energija ionizacije 2250 kJ/mol
4. energija ionizacije 3216 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje čvrsto
Mohsova skala tvrdoće 5,5
Kristalna struktura heksagonalna
Gustoća 13310 kg/m3
Magnetizam paramagnetičan
Tačka topljenja 2506 K (2233 °C)
Tačka ključanja 4876 K (4603 °C)
Molarni volumen 13,44 · 10-6 m3/mol
Toplota isparavanja 630 kJ/mol
Toplota topljenja 25,5 kJ/mol
Pritisak pare 0,00013 Pa kod 1970 K
Brzina zvuka 3010 m/s kod 293,15 K
Specifična toplota 140 J/(kg · K)
Specifična električna provodljivost 3,12 · 106 S/m
Toplotna provodljivost 23 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacijsko stanje 4
Elektrodni potencijal -1,505 V (HfO2 + 4H+ + 4e- → Hf + 2 H2O)
Elektronegativnost 1,3 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR
174Hf

0,162 %

2 · 1015 god α 2,495 170Yb
175Hf

sin

70 d ε 0,686 175Lu
176Hf

5,206 %

Stabilan
177Hf

18,606 %

Stabilan
178Hf

27,297 %

Stabilan
179Hf

13,629 %

Stabilan
180Hf

35,1 %

Stabilan
181Hf

0,0 %

9 · 106 god β- 0,373 182W
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja
prah

Lahko zapaljivo

F
Lahko zapaljivo
Obavještenja o riziku i sigurnosti R: 17
S: nema oznake upozorenja S
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice.
Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Hafnij (Hf, latinski - hafnium) - je metal IVB grupe. Ime je dobio po latinskom nazivu za grad Kopenhagen. Hafnij su otkrili György von Hevesy iz Mađarske i Dirk Coster iz Holandije. Otkriven je 1922. godine.

Zastupljenost[uredi | uredi izvor]

Hafnij je zastupljen u zemljinoj kori u količini od 5,3 ppm (eng. parts per million). Najvažniji mineral hafnija je: alvit (Hf,Th,Zr)SiO4• x H2O.

Osobine[uredi | uredi izvor]

Čisti hafnij je metal izrazitog sjaja, lahko se može izvlačiti, valjati i kovati. Relativna gustoća hafnija je 13,31. Na zraku se prevlači slojem oksida. Reaguje sa elementarnim hlorom uz zagrijavanje. Sa dušikom i ugljikom se spaja pri visokoj temperaturi dajući nitrid HfN i karbid HfC. Najvažniji spojevi hafnija su hafnij oksid HfO2 i hafnij hlorid HfCl4.

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: