Paladij

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Paladijum
[Kr] 4d105s0 46Pd
   
Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj Paladijum, Pd, 46
Serija Prijelazni metali
Grupa, Perioda, Blok 10, 5, d
Izgled srebreno bijeli metal
Zastupljenost 1 · 10-6 %
Atomske osobine
Atomska masa 106,42 u
Atomski radijus (izračunat) 140 (169) pm
Kovalentni radijus 131 pm
Van der Waalsov radijus 163 pm
Elektronska konfiguracija [Kr] 4d105s0
Broj elektrona u energetskom nivou 2, 8, 18, 18, 0
1. energija ionizacije 804,4 kJ/mol
2. energija ionizacije 1870 kJ/mol
3. energija ionizacije 3177 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje čvrsto
Mohsova skala tvrdoće 4,75
Kristalna struktura kubna plošno centrirana
Gustoća 12023 kg/m3
Tačka topljenja 1828,05 K (1554,90 °C)
Tačka ključanja 3236 K (2963[1] °C)
Molarni volumen 8,56 · 10-6 m3/mol
Toplota isparavanja 357 kJ/mol
Toplota topljenja 17,6 kJ/mol
Pritisak pare 1,33 Pa kod 1825 K
Brzina zvuka 3070 m/s kod 293,15 K
Specifična toplota 244 J/(kg · K)
Specifična električna provodljivost 9,5 · 106 S/m
Toplotna provodljivost 71,8 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacijsko stanje 0, +2, +4
Oksidi PdO
Elektrodni potencijal 0,915 V (Pd2+ + 2e- → Pd)
Elektronegativnost 2,20 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR
100Pd

sin

3,63 d ε 1,593 100Rh
101Pd

sin

8,47 h ε 1,980 101Rh
102Pd

1,02 %

Stabilan
103Pd

sin

16,991  d ε 0,543 103Rh
104Pd

11,14 %

Stabilan
105Pd

22,33 %

Stabilan
106Pd

27,33 %

Stabilan
107Pd

sin

6,5 · 106 god β- 0,033 107Ag
108Pd

26,46 %

Stabilan
109Pd

sin

13,7012 h β- 1,116 109Ag
110Pd

11,72 %

Stabilan
111Pd

sin

23,4 min β- 2,190 111Ag
112Pd

sin

21,03 h β- 0,288 112Ag
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja
prah

Lahko zapaljivo

F
Lahko zapaljivo

Nadražujuće

Xi
Nadražujuće
Obavještenja o riziku i sigurnosti R: 11-36/37/38
S: 7/9-16-26-36
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice.
Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Paladijum (Pd, latinski - palladium) je metal 10. grupe periodnog sistema elemenata. Posjeduje 25 izotopa čije se atomske mase nalaze između 96-116. Stabilni izotopi su: 102, 104-106, 108 i 110. Zastupljen je u zemljinoj kori u količini od 6x10-4 ppm (eng. parts per million) uglavnom kao pratioc ruda bakra i cinka. Otkriven je 1803. godine od strane Williama Hyde Wollastona, u Londonu. Ime elementa potiče od planetoida Pallas.

Predmet sa slojem paladijuma

Osobine[uredi | uredi izvor]

Paladijum je sličan platini, ali je nešto tvrđi i ima ljepši sjaj. Relativna gustoća mu je 12,10, a tačka topljenja 1552 °C. U čistom obliku on je sjajan, srebrnosiv metal, kovan i rastegljiv. Ne reaguje sa vodom i vazduhom. Jake kiseline, kao i jake baze ga rastvaraju. Rastvara se samo u zlatotopki. Upotrebljava se za legiranje i kao katalizator. Na zraku oksidira pri temperaturi 400 - 800 °C. Paladijum ima osobinu da apsorbira hidrogen, koji se oslobađa pri zagrijavanju.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Properties of the Elements and Inorganic Compounds u: David R. Lide: CRC Handbook of Chemistry and Physics. 84. izd., CRC Press. Boca Raton, Florida, 2003
Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: