Liberalizam

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web-stranice ili drugi izvori).
Ako se pravilno ne potkrijepe validnim izvorima, sporne rečenice i navodi mogli bi biti obrisani. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.

Liberalizam je politička filozofija koja je zasnovana na idejama slobode i jednakosti. Dok klasični liberalizam ističe ulogu slobode, socijalni liberalizam ističe važnost jednakosti. Liberali se zalažu za široki spektar pogleda u zavisnosti od njihovog razumijevanja ovih načela, ali generalno oni podržavaju ideje i programe kao što su sloboda govora, sloboda štampe, sloboda vjeroispovjesti, slobodno tržište, građanska prava, demokratsko društvo, sekularna vlada, ravnopravnost spolova i međunarodna saradnja.

Liberalizam je prvi put postao jasan politički pokret tokom perioda prosvjetiteljstva, kada je postao popularan među filozofima i ekonomistima. Liberalizam je odbacio privilegovane društvene i političke norme putem nasljedstva, državnu religiju, apsolutnu monarhiju i Božansko pravo kraljeva. Filozof John Locke se smatra osnivačem liberalizma kao posebne filozofske tradicije. On je tvrdio da svaki čovjek ima prirodno pravo na život, slobodu i imovinu, te da vlast ne smije kršiti ta prava na osnovu društvenog ugovora. Liberali su se protivili tradicionalnom konzervativizmu i nastojali su zamjeniti apsolutizam demokratijom i vladavinom prava.

Istaknuti revolucionari Slavne revolucije, Američke revolucije i Francuske revolucije su koristili liberalnu filozofiju da bi opravdali oružano rušenje tiranijske vladavine. Liberalizam se nakon Francuske revolucije počeo brzo širiti. Zahvaljujući tome, u 19. stoljeću su osnovane mnoge liberalne vlade širom Evrope, Južne i Sjeverne Amerike. U tom periodu, dominantni ideološki protivnik klasičnog liberalizma je bio konzervativizam, fašizam i komunizam. Tokom 20. stoljeća, liberalne ideje su se proširile zahvaljujući pobjedama saveznika u oba svjetska rata. U Evropi i Sjevernoj Americi je socijalni liberalizam postao ključna komponenta u ekspanziji socijalnih država. Danas mnoge liberalne stranke imaju moć i utjecaj u cijelom svijetu.