Južnoafrička Republika

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa JAR)
Idi na: navigaciju, pretragu
Preferences-system.svg Ovom članku potrebna je jezička standardizacija, preuređivanje ili reorganizacija.
Pogledajte kako poboljšati članak, kliknite na link uredi i doradite članak vodeći računa o standardima Wikipedije.
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web-stranice ili drugi izvori).
Ako se pravilno ne potkrijepe validnim izvorima, sporne rečenice i navodi mogli bi biti obrisani. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Južnoafrička Republika
Republic of South Africa
Republiek van Suid-Afrika
iRiphabliki yase Ningizimu Afrika
Zastava Južnoafričke Republike
Zastava
Himna"Nkosi Sikelel' iAfrika"

Položaj Južnoafričke Republike
Glavni grad Pretoria (izvršna vlast),
Cape Town (zakonodavna vlast)
Bloemfontein (pravosudna vlast)
Službeni jezik engleski (afrikaans, zulu, xhosa, swazi, ndebele, južni sotho, sjeverni sotho, tsonga, tswana i venda)
Državno uređenje  
 -  Predsjednik Cyril Ramaphosa
Nezavisnost Od Ujedinjenog Kraljevstva 31. maja 1910
Površina
 -  Ukupno 1.219.912 km2 (24.)
 -  Vode (%) 0
Stanovništvo
 -  Ukupno 44.344.136 (26.)
 -  Gustoća stanovništva 36/km2 
Valuta Rand (100 centa)
Vremenska zona UTC +2
Internetska domena .za
Pozivni broj 27

Južnoafrička Republika (engleski: Republic of South Africa) je republika na jugu Afrike. Nalazi je na južnoj ivici Afrike i graniči se sa Namibijom, Bocvanom, Zimbabveom, Mozambikom i Svazilandom. Mala država Lesoto je u potpunosti obuhvaćena južnoafričkom teritorijom. Privreda Južne Afrike je najsnažnija na afričkom kontinentu sa modernom infrastrukturom. Površina Južne Afrike iznosi 1.221.000 km2.

Južnoafrička republika ima tri glavna grada: Dok vlada presjedava u Pretoriji, parlament se nalazi u Cape Townu, a glavni apelacijski sud u Bloemfonteinu. Prema broju stanovnika, najveći gradovi u JAR su Cape Town i Johannesburg. Kao lingua franca se koristi engleski. Pored njega, Afrikaans i još devet jezika Bantua nacija imaju status službenog jezika. Univerzitet u Cape Townu je prema britanskom magazinu THE najbolji u cijeloj Africi, dok je Tehnički univerzitet Tshwane u Pretoriji jedan od najvećih na kontinentu

JAR je jedina država Afrike koja je dio Grupe 20 najjačih ekonomija na svijetu, te je zahvaljujući svom dinamičnom privrednom razvoju svrstana u red BRICS-država. Južnoafrička republika je jedna od država osnivača Ujedinjenih nacija i sjedište parlamenta Afričke unije, koji je smješten u Johannesburg-Midrandu.

Opće informacije[uredi | uredi izvor]

Južnoafrička republika je država u kojoj žive ljudi raznih nacionalnisti i kultura. Međutim, često dolazi do konflikata između tih nacionalnih grupa, zbog čega se JAR često suočavala sa problemima i nemirima zasnovanim na međunacionalnim tenzijama između ne-evropskog većinskog naroda (crnaca) i bijelih stanovnika evropskog porijekla, koji čine manjinu. Te tenzije su imale veliki utjecaj na historiju i politički razvoj Južnoafričke republike. Kojsanski narodi, koji i danas žive kao lovci i sakupljači, su marginalizovani od strane južnoafričkog društva i države.

Nasionale Party, partija bjelaca koji govore Afrikaans jezikom te koji su većinom bili holandskog, njemačkog i francuskog porijekla, je nakon dobijenih izbora 1948. godine krenula u preuređenje svih segmenta južnoafričkog društva s ciljem da sprovodi politiku takozvanog "podijeljenog razvoja", poznatijem kao Apartheid. Takvo preuređenje je međutim već počelo pod priješnjim britansko-burski orijentisanim vladama te je do izbora Frederika Willema de Klerka 1989. godine to bila i zvanična državna politika. Preokret je se dogodio 1990. godine, nakon višegodišnje mirne borbe marginalizovanog crnog stanovništva pod vodstvom Nelsona Mandele. Parlamentarni izbori 1994. su bili prvi na kojim su svi stanovnici JAR imali ista glasačka prava. Oni su uzrokovali temeljne promjene političkog života u državi.

Historija[uredi | uredi izvor]

Južnu Afriku su prvi oplovili Feničani, kasnije su s njome trgovali Arapi, Indijci a dolazili su joj čak i Kinezi. "Otkrio" ju je Bartolomeu Dias. Prvi su se počeli naseljavati Holanđani(Buri) te hugenoti iz Francuske ali i drugi. Nakon Engleske intervencije, Buri su 1835. godine osnovali republike Transval, Natal, Oranje. Zbog velike količina zlata Englezi su poslije neuspješnog 1. burskog rata poveli drugi te porazili Bure. Englezi su prvi na svijetu pravili koncentracione logore. Kasnije zbog otpora crnačkog stanovništva Buri i Englezi su se pomirili te stvarali sve uslove kako bi sputavali crnce. Oni čine oko 1/5 stanovništva al su uspjeli da se zadrže na vlasti. Ona je vodila politiku apartheida. Do 1990. Namibija bila pod njenom okupacijom ali joj to niko nije priznao. Poslije 1990 tih prvi slobodni izbori su održani 1994. godine Nelson Mandela postao je prvi presjednik crnac u JAR. Uvjeti su se promjenili al ipak bijelci su još uvijek na većoj razini razvitka od crnaca.

Vlada[uredi | uredi izvor]

Predsjednik i premijer je Thabo Mbeki.

Odnosi Južnoafričke Republike i Bosne i Hercegovine[uredi | uredi izvor]

Odnosi Južnoafričke Republike i Bosne i Hercegovine su uspostavljeni 23.03.1995. Trenutno, Bosna i Hercegovina nema ambasadu u Južnoafričkoj Republici.

Političke podjele[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Geografija[uredi | uredi izvor]

Nalazi se na samom jugu Afrike. Izlazi na Atlantski i Indijski okean. Površina je 1.221.035 km2, a ima oko 41 milion stanovnika. Reljef je uz samu obalu nizijski, a u unutrašnjosti su planine i gorja. Najviši vrh je visok 3482 metara. Klima je umjereno tropska, na sjeveru i suptropska a na jugu nešto izmijenjena. Glavne rijeke su Val i Oranje. Glavni grad je Pretoria, a ostali važni su Port Elizabet, Derben, Johansburg, Cape Town i Moselbej. Biljni svijet je različit: postoje polupustinje, savane, stepe, a na krajnjem jugu je sredozemna klima.

Privreda[uredi | uredi izvor]

Podjeljena na 7 pokrajina sa samoupravom, i šest autonomnih bantustana. Novac koji se koristi je rand. Južnoafrička Republika je jako razvijena industrijsko agrarna zemlja. U bruto društvenom dohotku najveći učinak ima industrija sa 53%, 20%rudarstvo i 7% poljoprivreda. Veliki dio ima strani kapital. Bogatstvo države se uveliko bazira na rudnom bogatstvu. Posjedi su veoma krupni. Oko 16% države je obradivo. Izdvaja se prehrambena industrija, i proizvodnja kukuruza, pšenice, pamuka, duhana, šećerne trske, ananasa, kikirikija itd. Od stočarstva treba izdvojiti 12,6 miliona goveda, 32 miliona ovaca, i još puno koza i konja. Ovce se uglavnom uzgajaju radi iskorišćivanja vune. Rude koje se vade su: zlato (637 tona), dijamant, hromove rude (3,6 miliona tona), platina, antimon, gvozdena ruda, bakar, srebro, olovo, cink, kalaj i magnezij. Industrija se bazira na metalurgiji, brodogradnji, elektrolitskom bakru, mašinogradnji, hemijskoj, tekstilno, drvnoj i grafičkoj industriji. Po UN klasifikaciji, JAR je država sa srednjim prihodom, izdašnim resursima, i razvijenim finansijskim, energetskim, transportnim i komunikaciskim sektorima. Berza je veoma razvijena, uz modernu infrastrukturu, koja omogućava efikasnu distribuciju robe do glavnih urbanih centara cijelog regiona.

Nezaposlenost je veoma izražena, kao i nejednakost prihoda, slično Brazilu.

Izvoze u afričke zemlje, Njemačku, SAD, Kinu, Japan Ujedinjeno Kraljevstvo i Španiju. Najviše se izvoze: kukuruz, dijamanti, voće, zlato, metali i minerali, šećer i vuna. Najviše uvoze mašine, vozila, hemikalije, industrijsku robu i naftu.

Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Južna Afrika ima 40.6 miliona stanovnika i glavni grad je Pretorija. Stanovništvo je uglavnom crnačko (75.2%), ali ima i bijelaca (13.6%), mješanaca (8.6%) i azijata (2.6%). Većina crnaca i bijelaca pripada kršćanstvu, dok su većina Azijata hindusi.

Južnoafrička Republika ima 11 zvaničnih jezika od kojih su 2 evropskog porijekla: Engleski i Afrikans (kojim govore bijelci holandskog porijekla), a ostali afričkog. Zulu je afrička etnička grupa od oko 5 miliona ljudi koji većinom žive u provinciji KvaZulu-Natal u Južnoj Africi.

Kultura[uredi | uredi izvor]

Južnoafrička Republika je bila domaćin FIFA Svjetskog prvenstva u fudbalu, 2010. godine. To je prvo takvo prvenstvo na afričkom kontinentu.

Relevatni članci[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]