Niobijum

Niobijum
[Kr] 5s14d4 41Nb                                                                                                                                                                                                                                 ↓                                                                     ↓                                                             →                                                             →                                                             Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj	Niobijum, Nb, 41
Serija	Prijelazni metali
Grupa, Perioda, Blok	5, 5, d
Izgled	sivi metal
Zastupljenost	1,8 · 10−3 %
Atomske osobine
Atomska masa	92,90638 u
Atomski radijus (izračunat)	145 (198) pm
Kovalentni radijus	137 pm
Van der Waalsov radijus	pm
Elektronska konfiguracija	[Kr] 5s14d4
Broj elektrona u energetskom nivou	2, 8, 18, 12, 1
1. energija ionizacije	652,1 kJ/mol
2. energija ionizacije	1380 kJ/mol
3. energija ionizacije	2416 kJ/mol
4. energija ionizacije	3700 kJ/mol
5. energija ionizacije	4877 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje	čvrsto
Mohsova skala tvrdoće	6
Struktura kristala	kubna prostorno centrirana
Gustoća	8570 kg/m3
Tačka topljenja	2750 K (2477 °C)
Tačka ključanja	5017 K (4744 °C)
Molarni volumen	10,83 · 10−6 m3/mol
Toplota isparavanja	696,6 kJ/mol
Toplota topljenja	30,5 kJ/mol
Pritisak pare	0,0755 Pa kod 2741 K
Brzina zvuka	3480 m/s kod 293,15 K
Specifična toplota	265 J/(kg · K)
Specifična električna provodljivost	6,93 · 106 S/m
Toplotna provodljivost	53,7 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacioni broj	3, 5
Elektrodni potencijal	−1,099 V (Nb3+ + 3e− → Nb)
Elektronegativnost	1,6 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR 91Nb sin 680 god ε 1,253 92Zr 92Nb sin 3,47 · 106 god ε 2,006 92Zr β- 0,356 92Mo 93Nb 100 % Stabilan 94Nb sin 20300 god β- 2,045 94Mo 95Nb sin 34,975 d β- 0,926 95Mo
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja F Lako zapaljivo
Obavještenja o riziku i sigurnosti	R: 11 S: 43
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice. Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Niobijum (Nb, latinski niobium) - je metal VB grupe. Ime je dobio po ličnosti iz grčke mitologije Niobe, Tantalove kćerke. Jedini stabilan izotop niobijuma je ⁹³Nb.

Zastupljenost

Nobijumov mineral je kolumbit (Fe,Mn)(Ta,Nb)₂O₆. Zastupljen je u zemljinoj kori u količini od 20 ppm (eng. parts per million). Nalazišta ruda niobijuma su u: Brazilu, Kanadi, Nigeriji i Rusiji. Svjetske rezerve niobijuma se procjenjuju na oko 2,7 miliona tona, od čega na Brazil otpada 2,6 miliona tona.

Historija

Niobijum je otkrio Charles Hatchett u mineralu kolumbitu 1801. godine. On ga je najprije nazvao kolumbit (simbol Cb) zbog zemlje u kojoj je otkriven (Kolumbija). Zatim je Heinrich Rose razdvojio tantal i niobijum, te je preferirao ime niobijum.

Osobine

Niobijum je sjajni bijeli metal, koji stajanjem na zraku dobija čelično sivu boju. Gustoća mu je 8570 kg/m³, a tačka topljenja 2477 °C.

Proizvodnja

Godišnja svjetska proizvodnja niobijuma iznosi oko 22.400 tona